Vietnamese 
English 
Đại biểu tham dự Lễ kỷ niệm 70 năm Việt Nam là thành viên chính thức tham gia Viện Liên hợp Nghiên cứu hạt nhân (1956-2026)
Tham dự Lễ kỷ niệm, về phía Viện Hàn lâm có GS.TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm; GS.TS. Trần Tuấn Anh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm, Đại diện toàn quyền của Việt Nam tại JINR. Về phía JINR có GS.VS. Grigory V. Trubnikov, Giám đốc JINR; TSKH. Sergey Kulikov, Phó Giám đốc JINR. Lễ kỷ niệm còn có sự tham dự của ông Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cộng hòa Cuba tại Việt Nam; ông Kanat Tumysh, Đại sứ Cộng hòa Kazakhstan tại Việt Nam; GS.VS. Đặng Vũ Minh, Chủ tịch danh dự Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nguyên Chủ tịch Viện Hàn lâm; GS.VS. Châu Văn Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, đại biểu Quốc hội khóa XVI, nguyên Chủ tịch Viện Hàn lâm; cùng đại biểu các bộ, ban, ngành, cơ quan nghiên cứu, trường đại học và nhiều thế hệ nhà khoa học Việt Nam từng học tập, nghiên cứu tại JINR.
GS.TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm
JINR - nơi hội tụ con người, tri thức và hạ tầng nghiên cứu
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, Chủ tịch Viện Hàn lâm Trần Hồng Thái khẳng định, giá trị của hợp tác Việt Nam - JINR không chỉ được đo bằng các công trình khoa học, chương trình nghiên cứu hay cơ hội tiếp cận hạ tầng hiện đại. Quan trọng hơn, JINR là môi trường để các nhà khoa học Việt Nam trực tiếp tham gia quá trình tạo ra tri thức mới, góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của vật lý hạt nhân, vật lý hạt cơ bản và vật lý năng lượng cao ở Việt Nam.
Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục triển khai các dự án điện hạt nhân, đồng thời tăng cường tiềm lực khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực phục vụ phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử, Viện Hàn lâm mong muốn cùng JINR tiếp tục đào tạo các thế hệ nhà khoa học trẻ, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh; tăng cường sự tham gia của các nhà khoa học Việt Nam vào các chương trình, phòng thí nghiệm và hạ tầng nghiên cứu lớn của JINR; thúc đẩy Dự án xây dựng Phòng thí nghiệm chung nghiên cứu vật lý hạt nhân và phát huy vai trò của Trung tâm Thông tin JINR tại Việt Nam.
Chủ tịch Viện Hàn lâm bày tỏ tin tưởng, trên nền tảng 70 năm tin cậy và đồng hành, Việt Nam và JINR sẽ mở ra một giai đoạn hợp tác mới - từ tham gia sang cùng kiến tạo; từ tiếp cận tri thức sang phát triển con người, xây dựng năng lực và cùng tạo ra những giá trị mới cho khoa học vì hòa bình và phát triển.
GS.VS. Grigory V. Trubnikov, Giám đốc JINR phát biểu tại Lễ kỷ niệm
GS.VS. Grigory V. Trubnikov, Giám đốc JINR cho biết, sau 70 năm xây dựng và phát triển, JINR đã trở thành một cơ sở hạ tầng nghiên cứu quốc tế, liên ngành quy mô lớn, thúc đẩy hợp tác khoa học trên phạm vi toàn cầu. JINR hiện có 7 phòng thí nghiệm, hơn 5.300 cán bộ và nhà khoa học đến từ hơn 30 quốc gia, hoạt động trong các lĩnh vực vật lý hạt và vật lý thiên văn; vật lý hạt nhân; vật lý vật chất ngưng tụ; công nghệ máy gia tốc và thiết bị dò; khoa học vật liệu, khoa học sự sống và khoa học môi trường. Từ khi JINR được thành lập, Việt Nam đã là thành viên tích cực của Viện và của mạng lưới hợp tác khoa học khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo GS.VS. Grigory V. Trubnikov, Lễ kỷ niệm là dịp đặc biệt để tri ân những đóng góp của nhiều thế hệ chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam tại JINR, trong đó có GS. Lê Văn Thiêm, GS. Nguyễn Đình Tứ, GS.VS. Nguyễn Văn Hiệu và nhiều nhà khoa học tiêu biểu khác. Hiện nay, đội ngũ nhà khoa học Việt Nam tham gia JINR có độ tuổi trung bình khoảng 34, cho thấy sự tiếp nối ngày càng rõ nét của lực lượng nghiên cứu trẻ. Quan hệ hợp tác này đang được cụ thể hóa qua các chương trình nghiên cứu, đào tạo với 11 trường đại học, viện nghiên cứu của Việt Nam và hoạt động của Trung tâm Thông tin JINR tại Hà Nội.
Giám đốc JINR tin tưởng hợp tác Việt Nam - JINR sẽ tiếp tục được mở rộng trong nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và phát triển công nghệ. Ông đánh giá cao các sáng kiến của Viện Hàn lâm trong thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế, đồng thời nhấn mạnh quan hệ khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga đang tiếp tục được quan tâm ở cấp cao. Chuyến thăm Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga, với sự tham gia của các nhà khoa học Việt Nam đang công tác tại JINR, là những minh chứng cho định hướng hợp tác ngày càng sâu rộng. Trên nền tảng đó, Việt Nam và JINR có nhiều điều kiện thuận lợi để phát huy thế mạnh, mở rộng hợp tác nghiên cứu, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, qua đó đóng góp thiết thực cho quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt Nam - Liên bang Nga.
Từ hợp tác quốc tế đến xây dựng năng lực khoa học
Trong không gian hợp tác khoa học quốc tế rộng mở ấy, Việt Nam đã duy trì sự tham gia liên tục tại JINR suốt 70 năm, từng bước chuyển từ tiếp cận tri thức và hạ tầng nghiên cứu sang chủ động triển khai các chương trình hợp tác, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực khoa học trong nước.
PGS.TS. Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý bày báo cáo tại Lễ kỷ niệm
PGS.TS. Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý, trình bày báo cáo về vai trò điều phối hợp tác quốc tế tại JINR của Viện Hàn lâm và những đóng góp đối với việc tăng cường năng lực khoa học, công nghệ của Việt Nam. Theo báo cáo, Viện Hàn lâm là đại diện toàn quyền của Việt Nam tại JINR, đồng thời là cơ quan điều phối quốc gia trong hợp tác Việt Nam - JINR. Thông qua vai trò này, Viện Hàn lâm kết nối mạng lưới các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học và công nghệ, bệnh viện, cơ sở y tế trong nước với JINR; thúc đẩy các chương trình nghiên cứu chung và khai thác hiệu quả hạ tầng nghiên cứu lớn của JINR.
Hợp tác với JINR đã góp phần đào tạo hơn 130 cán bộ Việt Nam ở trình độ tiến sĩ và tiến sĩ khoa học; hiện có 48 cán bộ Việt Nam làm việc tại JINR. Năng lực công bố quốc tế của các nhóm nghiên cứu Việt Nam cũng từng bước được nâng cao, với 47 công trình được công bố trong những năm gần đây. Giai đoạn 2024-2026, Việt Nam triển khai 7 đề tài hợp tác trọng điểm, tập trung vào các hướng có ý nghĩa thực tiễn như vật liệu bền bức xạ phục vụ lò phản ứng và công nghiệp hạt nhân; ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong y học; nghiên cứu tác động của bức xạ và chất bảo vệ sinh học; thiết kế, chế tạo máy gia tốc phục vụ nghiên cứu và ứng dụng tại Việt Nam.
Trong giai đoạn tới, hợp tác Việt Nam - JINR được định hướng gắn chặt hơn với các bài toán phát triển của đất nước, khai thác hiệu quả hạ tầng khoa học lớn, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh và tăng cường kết nối với cộng đồng khoa học khu vực Đông Nam Á. Một mục tiêu quan trọng là từng bước chuyển giao công nghệ, thiết bị và năng lực nghiên cứu từ JINR về Việt Nam, hướng tới xây dựng các phòng thí nghiệm chung giữa Viện Hàn lâm và JINR.
TS. Lê Xuân Chung, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam trình bày tham luận
Trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm, Hội thảo khoa học “70 năm Việt Nam tham gia hội nhập quốc tế nghiên cứu hạt nhân tại JINR và định hướng hợp tác trong bối cảnh mới” đã được tổ chức. Theo TS. Lê Xuân Chung, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, phát triển vật lý hạt nhân trong giai đoạn mới cần gắn với tăng cường năng lực nghiên cứu thực nghiệm, đầu tư và hoàn thiện hạ tầng, đồng thời nâng cao khả năng thiết kế, chế tạo và khai thác các hệ thống, thiết bị nghiên cứu hiện đại. Hợp tác với các trung tâm nghiên cứu lớn trên thế giới, trong đó có JINR, là một hướng quan trọng để Việt Nam tiếp cận và từng bước làm chủ các công nghệ này.
PGS.TS. Ngạc An Bang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận
Ở góc độ đào tạo, PGS.TS. Ngạc An Bang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh vai trò của JINR trong đào tạo và hình thành nhiều thế hệ nhà khoa học vật lý hạt nhân Việt Nam. Trong bối cảnh mới, cần tiếp tục mở rộng hợp tác đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, tạo điều kiện để sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh tham gia các nhóm nghiên cứu tại JINR; đồng thời nghiên cứu khả năng triển khai các chương trình đào tạo, phòng thí nghiệm dùng chung và hợp tác nghiên cứu về vật liệu tiên tiến.
Phó Chủ tịch Trần Tuấn Anh phát biểu phát biểu bế mạc Hội thảo
Phát biểu bế mạc Hội thảo khoa học, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Trần Tuấn Anh nhấn mạnh, các tham luận và ý kiến trao đổi đã làm rõ quan hệ Việt Nam - JINR từ ba góc độ bổ sung cho nhau: hội nhập quốc tế và ngoại giao khoa học; cơ chế hợp tác khoa học, công nghệ hạt nhân; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, hợp tác trong giai đoạn mới cần chuyển từ tạo cơ hội sang cùng xây dựng năng lực khoa học cho Việt Nam.
Phó Chủ tịch Trần Tuấn Anh kỳ vọng quan hệ hợp tác Việt Nam - JINR sẽ bước vào giai đoạn phát triển mới: từ tham gia đến cùng đóng góp, từ hợp tác theo từng nhiệm vụ đến cùng xây dựng năng lực, từ kết nối các nhà khoa học đến kết nối các hệ sinh thái khoa học. Trên nền tảng 70 năm tin cậy, hai bên sẽ tiếp tục cùng phát triển năng lực, tạo ra tri thức và đóng góp cho khoa học vì hòa bình, phát triển bền vững.
Tri ân các thế hệ nhà khoa học, mở rộng cơ hội cho thế hệ trẻ
Ghi nhận những đóng góp của các thế hệ nhà khoa học hai bên, tại Lễ kỷ niệm, GS.TS. Trần Hồng Thái đã trao Kỷ niệm chương của Viện Hàn lâm cho các lãnh đạo, nhà khoa học JINR; GS.VS. Grigory V. Trubnikov trao Kỷ niệm chương của JINR cho các lãnh đạo, nhà khoa học tiêu biểu của Việt Nam.
Viện Hàn lâm trao Kỷ niệm chương ghi nhận những đóng góp của các nhà lãnh đạo, nhà khoa học JINR, góp phần vun đắp quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa Việt Nam và JINR
JINR tặng hoa tri ân những đóng góp của các nhà khoa học Việt Nam, góp phần vun đắp quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa Việt Nam và JINR
JINR trao Kỷ niệm chương ghi nhận những đóng góp của các nhà khoa học Việt Nam, góp phần vun đắp quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa Việt Nam và JINR
GS.VS. Boris Sharkov chia sẻ tại buổi Lễ sau khi được trao tặng Kỷ niệm chương của Viện Hàn lâm
Đại diện JINR, GS.VS. Boris Sharkov bày tỏ vinh dự khi được trao Kỷ niệm chương và nhấn mạnh trách nhiệm tiếp tục thúc đẩy hợp tác Việt Nam - JINR, trọng tâm là khai thác hiệu quả hạ tầng nghiên cứu của JINR, triển khai thành công các dự án chung và tạo thêm cơ hội để kỹ sư, nhà khoa học trẻ Việt Nam tham gia hợp tác quốc tế.
Sau khi được trao tặng Kỷ niệm chương, GS.TS Trần Đức Thiệp chia sẻ về những năm tháng công tác và tình cảm đáng trân quý dành cho các nhà khoa học tại JINR
GS.TS. Trần Đức Thiệp, nguyên Phó Viện trưởng Viện Vật lý, nguyên Giám đốc Trung tâm Vật lý hạt nhân, Viện Hàn lâm, chia sẻ về quá trình hợp tác lâu dài với JINR. Theo ông, giá trị lớn của hợp tác với JINR không chỉ nằm ở tri thức chuyên môn mà còn ở việc góp phần xây dựng đội ngũ nghiên cứu đủ năng lực hội nhập quốc tế, trong đó có nhiều cán bộ chủ chốt của ngành vật lý hạt nhân Việt Nam. Các nhà khoa học Việt Nam còn học hỏi được tác phong, phương pháp và tinh thần làm việc của đồng nghiệp quốc tế. Sự hỗ trợ của JINR vì vậy có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của Viện Vật lý và ngành vật lý hạt nhân Việt Nam.
Trong phiên buổi chiều, các đại biểu và nhà nghiên cứu trẻ tham dự Bài giảng đại chúng giới thiệu hệ thống hạ tầng nghiên cứu quy mô lớn và các dự án megascience tại JINR, trong đó có NICA, IBMP-NICA, Baikal-GVD cùng các phòng thí nghiệm chuyên sâu về vật lý neutron, tia X, công nghệ thông tin, khoa học sự sống và sinh học bức xạ. Đây là những nền tảng nghiên cứu có sự tham gia của nhiều quốc gia, tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu tiếp cận cơ sở vật chất hiện đại và triển khai các chương trình hợp tác quốc tế.
Bài giảng đại chúng của các nhà khoa học JINR thu hút sự quan tâm của nhiều sinh viên và nhà nghiên cứu trẻ
Đáng chú ý, JINR đang mở rộng các chương trình kết nối với sinh viên, giảng viên và nhà nghiên cứu trẻ. Thông qua các dự án như NICA và ARIADNA, các nhà khoa học Việt Nam có thêm cơ hội trực tiếp tham gia hoạt động nghiên cứu, tiếp cận thiết bị và công nghệ mới, đồng thời trao đổi học thuật với các nhóm nghiên cứu quốc tế. JINR khuyến khích sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh Việt Nam tham gia các thí nghiệm tại Dubna. Những cơ hội này đang mở rộng hợp tác từ trao đổi học thuật sang tham gia trực tiếp các dự án nghiên cứu quốc tế quy mô lớn, giúp các nhà khoa học trẻ Việt Nam tích lũy kinh nghiệm và từng bước tham gia sâu hơn vào các mạng lưới nghiên cứu megascience.
