Vietnamese 
English 
Toàn cảnh Hội thảo
Ba định hướng lớn để đổi mới sáng tạo
Hội thảo “Khơi dậy và kết nối các nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo”, với sự tham gia của 200 đại biểu đến từ các viện nghiên cứu; các đối tác trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, gồm: Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Viện Năng suất Việt Nam, các doanh nghiệp, nhà tài trợ, nhà đầu tư và các đơn vị đồng hành. GS.TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) dự và phát biểu chỉ đạo Hội thảo.
Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Hồng Thái khẳng định, trong hơn nửa thế kỷ qua, các thế hệ cán bộ, nhà khoa học của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã bền bỉ xây dựng nền tảng nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ đa ngành, đóng góp quan trọng cho sự phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Từ toán học, vật lý, hóa học, sinh học, khoa học Trái đất, khoa học biển đến công nghệ vật liệu, công nghệ vũ trụ, môi trường, năng lượng, công nghệ thông tin và các lĩnh vực mới nổi, Viện Hàn lâm luôn kiên định với sứ mệnh tạo lập tri thức, cung cấp luận cứ khoa học và góp phần giải quyết những bài toán thực tiễn của đất nước.
Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đối với khoa học và công nghệ đã có những thay đổi căn bản. Giá trị của nghiên cứu không chỉ dừng lại ở các công bố khoa học mà cần được thể hiện thông qua khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường và những đóng góp thiết thực cho đời sống nhân dân. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược hàng đầu, là động lực then chốt để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và tạo nền tảng cho đất nước bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Điều đó đặt ra trách nhiệm rất lớn đối với các tổ chức khoa học, đội ngũ nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong việc cùng đưa khoa học và công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, trở thành động lực tăng trưởng thực chất của nền kinh tế.
GS.TS Trần Hồng Thái - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo
Theo GS.TS. Trần Hồng Thái, đổi mới sáng tạo không thể là nỗ lực đơn lẻ của một viện nghiên cứu hay một nhóm nhà khoa học, mà phải là sự cộng hưởng của nhiều chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo; doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường; viện nghiên cứu và trường đại học tạo ra tri thức, công nghệ; nhà đầu tư chia sẻ rủi ro; các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo thực hiện vai trò kết nối, tư vấn, chuẩn hóa; còn thế hệ trẻ là lực lượng tiên phong với tinh thần dám nghĩ, dám làm. Khi các nguồn lực này được kết nối hiệu quả, sẽ hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, nơi phòng thí nghiệm, giảng đường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và địa phương cùng tham gia tạo ra giá trị.
Trên tinh thần đó, Viện Hàn lâm xác định đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới tập trung theo ba định hướng lớn.
Thứ nhất, đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm, đến gần hơn với doanh nghiệp và đời sống. Hiện nay, Viện Hàn lâm có nhiều kết quả nghiên cứu và công nghệ có tiềm năng ứng dụng trong các lĩnh vực như nông nghiệp, thủy sản, môi trường, vật liệu mới, công nghệ sinh học, y sinh, công nghệ số, công nghệ vũ trụ, phòng chống thiên tai và phát triển bền vững. Vấn đề đặt ra là cần xây dựng cơ chế sàng lọc, hoàn thiện, tiêu chuẩn hóa, thử nghiệm và chuyển giao để các kết quả nghiên cứu trở thành sản phẩm, dịch vụ và giải pháp phục vụ thực tiễn.
Thứ hai, tăng cường kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện đại, doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận và ứng dụng công nghệ mà cần trở thành đối tác cùng đặt hàng nghiên cứu, cùng đầu tư, thử nghiệm và chia sẻ lợi ích với các viện nghiên cứu, trường đại học. Bên cạnh đó, các quỹ đầu tư, quỹ đổi mới sáng tạo và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc chia sẻ rủi ro giai đoạn đầu, hỗ trợ quản trị, kết nối thị trường và thúc đẩy công nghệ tiềm năng đi từ phòng thí nghiệm đến giai đoạn thương mại hóa.
Thứ ba, hình thành môi trường ươm tạo và khởi nghiệp công nghệ ngay trong hệ sinh thái của Viện Hàn lâm. Đây cũng là lý do Viện Hàn lâm trao quyết định thành lập và ra mắt Câu lạc bộ Ươm tạo và Khởi nghiệp thuộc HTIC trong chương trình lần này.
Thời gian qua, Viện Hàn lâm đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong nghiên cứu, ứng dụng, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp khoa học công nghệ. Nhiều công trình nghiên cứu đã được thương mại hóa, ứng dụng trong các lĩnh vực như công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ môi trường, công nghệ thông tin, tự động hóa, năng lượng và y dược. Số lượng bằng độc quyền sở hữu trí tuệ tăng mạnh, nhiều sản phẩm khoa học công nghệ từng bước tham gia thị trường.
“Viện Hàn lâm mong muốn cộng đồng doanh nghiệp chủ động đặt hàng nghiên cứu, đề xuất các bài toán công nghệ xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của sản xuất và thị trường. Đây là cơ sở quan trọng để các nhà khoa học định hướng nghiên cứu sát thực tiễn hơn, tạo ra các sản phẩm có khả năng thương mại hóa cao hơn, đồng thời giải quyết trực tiếp những thách thức của doanh nghiệp và xã hội. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình từ nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ đến chuyển giao và phát triển sản phẩm. “Chúng tôi mong muốn xây dựng mối quan hệ hợp tác theo hướng cùng đầu tư, cùng nghiên cứu, cùng chia sẻ lợi ích và cùng phát triển bền vững. Bên cạnh đó, vai trò của các quỹ đầu tư không chỉ là cung cấp nguồn vốn, mà còn là nguồn lực về quản trị, kết nối thị trường, tư vấn chiến lược và hỗ trợ mở rộng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”, Chủ tịch Trần Hồng Thái nhấn mạnh.
Theo định hướng của Viện Hàn lâm, HTIC được xác định là hạt nhân kết nối giữa nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, doanh nghiệp và thị trường; đồng thời là nơi hội tụ các nhà khoa học, nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup, quỹ đầu tư và đối tác trong, ngoài nước nhằm thúc đẩy thương mại hóa công nghệ.
Theo PGS.TS. Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc HTIC, các nhà khoa học cần đổi mới tư duy nghiên cứu theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường. Việc hình thành Câu lạc bộ Khởi nghiệp sẽ tạo không gian kết nối, thúc đẩy hợp tác liên ngành, hình thành các dự án đổi mới sáng tạo và lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong đội ngũ nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh.
PGS.TS. Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao phát biểu tại Hội thảo
Tiếp cận và giải bài toán của thị trường
Tại Hội thảo, các chuyên gia cho rằng, điểm nghẽn hiện nay nằm ở việc chưa hình thành được cơ chế vận hành đủ mạnh để kết nối hiệu quả giữa nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu của các nhà khoa học. Không ít công nghệ vẫn dừng lại ở các báo cáo nghiên cứu hoặc trong phòng thí nghiệm, trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn phải tìm kiếm giải pháp từ nước ngoài.
Theo các chuyên gia, muốn thương mại hóa công nghệ thực chất, cần thay đổi cách tiếp cận từ tư duy “giới thiệu công nghệ” sang “giải bài toán của thị trường”; lấy nhu cầu thực tế của doanh nghiệp làm trung tâm cho hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế trung gian đủ mạnh để kết nối giữa nhà khoa học và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp đưa ra bài toán thực tiễn, các tổ chức trung gian phân tích và chuẩn hóa nhu cầu công nghệ, còn nhà khoa học đề xuất giải pháp và cùng doanh nghiệp thử nghiệm, hoàn thiện trước khi đưa vào ứng dụng.
Các ý kiến cũng nhấn mạnh vai trò của tài sản trí tuệ, chuyển đổi số, nâng cao năng suất doanh nghiệp và các cơ chế hỗ trợ thử nghiệm, đầu tư cho dự án đổi mới sáng tạo. Đây được xem là những điều kiện quan trọng để công nghệ có thể đi từ nghiên cứu đến thị trường.
Ông Vũ Hồng Quân, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng: “Nếu mỗi công nghệ sẵn sàng chuyển giao tìm được một doanh nghiệp phù hợp; mỗi doanh nghiệp có bài toán thực tế tìm được một nhà khoa học đồng hành; mỗi bản ghi nhớ được tiếp nối bằng một dự án thử nghiệm cụ thể; mỗi dự án được đo bằng hiệu quả kinh tế rõ ràng, thì thương mại hóa công nghệ sẽ không còn là khẩu hiệu”.
Theo ông, quá trình thương mại hóa cần bắt đầu từ nhu cầu thật của thị trường, lựa chọn công nghệ phù hợp, thử nghiệm trong điều kiện thực tế của doanh nghiệp, đồng thời nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần có cơ chế tài chính, sở hữu trí tuệ minh bạch; vai trò kiến tạo của Nhà nước; cùng các tổ chức trung gian đủ năng lực để vận hành quá trình thương mại hóa đến cùng và đo lường bằng hiệu quả thực chất.
Bàn về năng suất lao động và khả năng tích hợp đổi mới sáng tạo, TS. Nguyễn Tùng Lâm, Viện trưởng Viện Năng suất Việt Nam, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng năng suất lao động của Việt Nam dù có tốc độ cải thiện nhưng vẫn còn khoảng cách khá lớn so với nhiều quốc gia trong khu vực ASEAN do xuất phát điểm thấp. Tăng trưởng năng suất lao động của Việt Nam hiện vẫn chủ yếu dựa vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trong khi đóng góp từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực quản trị hiện đại chưa tương xứng. Vì vậy, việc chuẩn hóa và số hóa quy trình sản xuất, quản trị; đầu tư cho dữ liệu, phần mềm và hệ thống điều hành; cũng như phát triển đội ngũ chuyên gia đạt chuẩn quốc tế là yêu cầu cấp thiết.
TS. Nguyễn Hữu Cẩn, Quyền Viện trưởng Viện Sở hữu trí tuệ Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, tài sản trí tuệ đang trở thành nguồn lực cốt lõi của nền kinh tế tri thức. Ông đánh giá cao vai trò của HTIC trong việc xây dựng không gian kết nối và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Theo TS. Nguyễn Hữu Cẩn, để khơi dậy hiệu quả nguồn lực đổi mới sáng tạo, cần tập trung vào ba vấn đề cốt lõi: chuyển từ tư duy “quản lý kết quả nghiên cứu” sang “quản trị tài sản trí tuệ”; xây dựng năng lực quản trị tài sản trí tuệ cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; đồng thời hoàn thiện cơ chế để tài sản trí tuệ tham gia trực tiếp vào các dòng chảy kinh tế thông qua định giá, góp vốn, hình thành doanh nghiệp spin-off, thương mại hóa công nghệ và kết nối với nhà đầu tư. Đây cũng là lĩnh vực các trung tâm đổi mới sáng tạo như HTIC có thể phát huy vai trò trung gian kết nối và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
PGS.TS. Tô Mai Hương, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho rằng đổi mới sáng tạo không chỉ là ý tưởng mới mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra giá trị thực tiễn. Theo bà, đổi mới sáng tạo cần bắt đầu từ các bài toán thực tế của doanh nghiệp nhằm tháo gỡ nút thắt phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Trong khuôn khổ của Hội thảo, HTIC cũng ra mắt Câu lạc bộ Ươm tạo và Khởi nghiệp, ký kết thỏa thuận hợp tác giữa HTIC với các đối tác; công bố và vinh danh các nhà đầu tư, hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Ra mắt Câu lạc bộ Ươm tạo và Khởi nghiệp
Ký kết thỏa thuận hợp tác giữa HTIC với các đối tác
Chụp ảnh lưu niệm
Nguồn: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
