Trong không khí phấn khởi của ngày làm việc đầu năm mới Bính Ngọ (23/02/2026), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tới thăm, chúc Tết và làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm). Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương. Cũng tại buổi làm việc, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Thủ tướng đã trang trọng trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất cho tập thể Viện Hàn lâm, ghi nhận những đóng góp xuất sắc của đơn vị trong sự nghiệp phát triển khoa học nước nhà.
 

Về phía Viện Hàn lâm có GS. VS. Châu Văn Minh – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm; GS.TS. Trần Hồng Thái - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Viện Hàn lâm; PGS.TS. Bùi Thế Duy - Ủy viên Dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; Đồng chí Lê Sỹ Tùng – Phó Bí thư Đảng ủy Viện Hàn lâm; GS. VS. Lê Trường Giang – Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; GS.TS. Trần Tuấn Anh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; GS.TS. Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm. 

Chuyến thăm đầu xuân của Thủ tướng không chỉ là sự động viên to lớn mà còn khẳng định vai trò then chốt của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hành trình mới của đất nước. Đây là cột mốc ý nghĩa khi Việt Nam bước vào "mùa xuân của kỷ nguyên mới" – giai đoạn bứt phá để khẳng định vị thế và đưa dân tộc vươn mình mạnh mẽ.

  GS. VS Châu Văn Minh – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm khẳng định Viện Hàn lâm đã đạt được nhiều thành tích quan trọng nhờ sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự phối hợp của các bộ ngành

Mở đầu buổi làm việc, GS.VS Châu Văn Minh – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm gửi lời chào mừng và chúc mừng năm mới tới Thủ tướng Chính phủ cùng lãnh đạo các Bộ, ngành. Điểm lại chặng đường 2020-2025, GS.VS Châu Văn Minh khẳng định Viện Hàn lâm đã đạt được nhiều thành tích quan trọng nhờ sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự phối hợp của các bộ ngành. Đặc biệt, Thủ tướng đã trực tiếp tháo gỡ nhiều điểm nghẽn lớn, điển hình là dự án vệ tinh LotusSat hợp tác với Nhật Bản. Trong giai đoạn phát triển mới, Viện Hàn lâm đã sớm xây dựng chương trình hành động cụ thể nhằm hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV, tập trung nâng cao chất lượng nghiên cứu cơ bản, phát triển công nghệ lõi, công nghệ nguồn và thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

GS.TS Trần Hồng Thái – Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Viện Hàn lâm báo cáo tại buổi làm việc

Tại buổi làm việc, các đại biểu đã tập trung báo cáo, thảo luận về các kết quả đạt được của Viện Hàn lâm và các đơn vị thành viên trong thời gian qua trên các lĩnh vực; các nhiệm vụ, giải pháp triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về lĩnh vực khoa học và công nghệ; tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thủ tướng Chính phủ đã lắng nghe lãnh đạo, cán bộ và các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm chia sẻ nhiều vấn đề cùng quan tâm như tiếp tục hoàn thiện thể chế và chính sách cho khoa học – công nghệ, nhất là cơ chế quản lý, cơ chế tài chính, cơ chế về nguồn nhân lực, tự chủ về khoa học, công nghệ  hay đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất.

Trình bày báo cáo tại buổi làm việc, GS.TS Trần Hồng Thái - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Viện Hàn lâm cho biết: đứng trước vận hội lịch sử mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 57-NQ/TW mở ra, Viện Hàn lâm xác định đây là thời điểm chín muồi cho việc phát huy nền tảng nghiên cứu cơ bản đã tích lũy trong nhiều thập kỷ, để chuyển trạng thái đưa ứng dụng khoa học công nghệ vào đời sống và là động lực chính phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của Viện Hàn lâm với những kết quả ấn tượng, khẳng định vị thế "cánh chim đầu đàn" trong nền khoa học nước nhà. Sở hữu hệ thống viện nghiên cứu chuyên ngành, 01 trường đại học chuẩn quốc tế (USTH) với hơn 2.500 cán bộ, trong đó có hàng trăm chuyên gia đầu ngành, Viện Hàn lâm dẫn đầu về công bố quốc tế & sở hữu trí tuệ, công bố hơn 2.300 công trình khoa học (hơn 1.700 bài trên tạp chí ISI/Web of Science), đạt tỷ lệ 1,7 công bố/tiến sĩ/năm, tương đương các tổ chức nghiên cứu hàng đầu của các nước đang phát triển, được cấp 105 bằng sở hữu trí tuệ, dẫn đầu cả nước về số lượng sáng chế và giải pháp hữu ích. Giai đoạn 2021-2025, Viện có trên 12.000 công trình khoa học được công bố; được cấp gần 300 bằng sáng chế, gấp 1,5 lần giai đoạn trước - khẳng định vị thế là đơn vị dẫn đầu cả nước về nghiên cứu cơ bản và ứng dụng. Viện đã làm chủ công nghệ chiến lược: Phát triển mô-đun tự lái AI cho xe điện; ứng dụng chỉnh sửa gen trên cây lúa; Sản xuất hydro từ năng lượng tái tạo và chế tạo vật liệu pin thế hệ mới. Vận hành xuất sắc 2 Trung tâm UNESCO dạng II. 

Triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, trong 45 nhiệm vụ được giao, Viện Hàn lâm đã hoàn thành 12 nhiệm vụ đúng hạn, 33 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn và không có nhiệm vụ nào hoàn thành chậm tiến độ.

Với tinh thần “không để một ngày lãng phí, một tuần chậm trễ”, Viện Hàn lâm khẳng định sự chủ động nhập cuộc, tập trung nguồn lực vào các vấn đề cấp thiết của đất nước thông qua các hành động trọng tâm: làm chủ công nghệ UAV và kinh tế tầm thấp, phát triển hạ tầng ngầm đô thị, cảnh báo thiên tai thông minh, đột phá công nghệ y sinh, thúc đẩy kinh tế rừng bền vững, ứng dụng cát biển trong hạ tầng quốc gia, kinh tế biển và vật liệu chiến lược.

Để hiện thực hóa vai trò lực lượng chủ lực trong kỷ nguyên mới, Viện Hàn lâm đã gửi tới Chính phủ 3 nhóm kiến nghị then chốt nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn" về thể chế và nguồn lực:

Thứ nhất, về thể chế: Sớm ban hành cơ chế chuyển nguồn ngân sách khoa học liên năm; trao quyền tự chủ thực chất cho tổ chức KH&CN trong tuyển dụng và đãi ngộ nhân tài; xây dựng hành lang pháp lý “Sandbox” cho các lĩnh vực công nghệ mới nổi (AI, bán dẫn, sinh học, vũ trụ).

Thứ hai, về phê duyệt các dự án chiến lược: Giao Viện Hàn lâm làm đầu mối chủ trì 05 dự án KH&CN chiến lược quốc gia: (1) Vật liệu tiên tiến phục vụ công nghệ chiến lược; (2) Làm chủ chuỗi công nghệ đất hiếm và khoáng sản chiến lược; (3) Nghiên cứu, phát triển UAV thế hệ mới tích hợp AI; (4) Công nghệ năng lượng hạt nhân; (5) Đào tạo nhân lực KH&CN chất lượng cao gắn với 04 dự án trên.

Thứ ba, hướng tới Đề án nâng cấp Viện Hàn lâm (dự kiến trình Chính phủ vào tháng 4/2026), đơn vị đề xuất 3 sáng kiến mang tầm quốc tế: Thành lập Tổ chức KH&CN quốc tế về vật liệu chức năng tiên tiến; Triển khai Đề án khoa học công nghệ lượng tử; Xây dựng cơ chế đặc thù thu hút các nhóm nghiên cứu xuất sắc quốc tế và chuyên gia người Việt ở nước ngoài về làm việc.

Phát biểu tại buổi làm việc, với phương châm “lắng nghe bằng sự chân thành, chia sẻ, cảm thông bằng nhịp đập của trái tim; hành động bằng khối óc và sản phẩm cụ thể”, đồng thời dẫn câu nói của cha ông: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Nguyên khí thịnh thì quốc gia mạnh, nguyên khí suy thì quốc gia yếu" và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Tri thức là vốn liếng quý báu của dân tộc", Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho rằng, trong thời đại khoa học và công nghệ, “hiền tài” chính là đội ngũ trí thức, nhà khoa học, những người trực tiếp tạo ra tri thức mới, công nghệ mới, giá trị mới cho đất nước và góp phần bảo đảm độc lập tự chủ bằng trí tuệ Việt Nam.

Điểm lại sự đóng góp của giới trí thức, khoa học trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, Thủ tướng Chính phủ khẳng định, hiện nay khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là xu thế tất yếu, sự lựa chọn mang tính chiến lược và là ưu tiên hàng đầu trong đầu tư; là chìa khóa mở ra cánh cửa phát triển đột phá và là động lực quan trọng phát triển kinh tế nhanh, bền vững của các quốc gia.

Đảng, Nhà nước, Chính phủ xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là nền tảng mà còn là động lực chính, là lực lượng sản xuất trực tiếp để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước. Trong tiến trình đó, vai trò của những nhà nghiên cứu khoa học công nghệ là lực lượng tiên phong; đặc biệt, Viện Hàn lâm chính là "pháo đài" quan trọng của tri thức, nơi kết tinh chất xám và sự sáng tạo vô tận của con người Việt Nam.

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhiệt liệt biểu dương và trân trọng ghi nhận những nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nhà khoa học Viện Hàn lâm trong suốt nửa thế kỷ qua

Điểm lại quá trình hình thành, phát triển của Viện Hàn lâm với những đóng góp cụ thể, con người cụ thể trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhiệt liệt biểu dương và trân trọng ghi nhận những nỗ lực, cống hiến của các thế hệ nhà khoa học Viện Hàn lâm trong suốt nửa thế kỷ qua; cho rằng, Viện Hàn lâm đã khẳng định vị thế là lực lượng nòng cốt trong hệ thống khoa học quốc gia.

Nêu rõ các nội dung quan trọng của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 79 về kinh tế nhà nước và vai trò của Viện Hàn lâm trong phát triển khoa học, công nghệ trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng Chính phủ mong muốn, thời gian tới, Viện Hàn lâm phát triển đột phá, khẳng định vai trò trung tâm khoa học, công nghệ hàng đầu Việt Nam, từng bước ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, với mục tiêu đến năm 2030 trở thành tổ chức nghiên cứu khoa học, công nghệ hàng đầu trong khu vực Đông Nam Á, có năng lực cạnh tranh quốc tế ở một số lĩnh vực trọng điểm, theo phương châm 20 chữ: “Trí tuệ tinh hoa - Làm chủ công nghệ - Đổi mới mạnh mẽ - Bám sát tình hình - Kiến tạo tương lai".

Về mục tiêu, quan điểm chỉ đạo, Thủ tướng nhấn mạnh cần thực hiện đồng bộ 4 chuyển đổi, gồm: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Viện Hàn lâm cần đi đầu trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào nghiên cứu; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học, công nghệ để làm căn cứ hoạch định chính sách. Viện Hàn lâm tập trung làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ nguồn để giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước, đưa các ngành Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học đạt trình độ tiên tiến khu vực và thế giới vào năm 2030.

Đẩy mạnh phát triển hiệu quả các mô hình kinh tế mới như kinh tế không gian tầm thấp, kinh tế dữ liệu, kinh tế bạc, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức, kinh tế chia sẻ, kinh tế ban đêm...; tăng cường kết nối giữa các khu vực kinh tế nhà nước, tư nhân và đầu tư nước ngoài; chú trọng phát triển mạnh các tập đoàn kinh tế lớn, có thương hiệu, uy tín trên trường quốc tế, tham gia sâu rộng vào các chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.

Khoa học không thể tách rời thị trường. Viện Hàn lâm cần chủ động "mở cửa" phòng thí nghiệm, đẩy mạnh hợp tác với các tập đoàn kinh tế tư nhân, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo. Cần có cơ chế để nhà khoa học dám dấn thân vào thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa các sáng chế trở thành những sản phẩm thực tế, đóng góp trực tiếp vào chuỗi giá trị sản phẩm.

Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh, về thể chế, cơ chế, chính sách: Triển khai tốt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết chiến lược, đột phá của Bộ Chính trị. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam: Xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị. Hoàn thiện Hồ sơ trình Bộ Chính trị Đề án nghiên cứu khoa học và làm chủ một số công nghệ chiến lược trước ngày 15/3/2026. Trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tăng cường năng lực Viện Hàn lâm ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới trong tháng 4/2026. Chủ động nghiên cứu xây dựng chiến lược phát triển các chương trình, kế hoạch dài hạn, các dự án, đề án quan trọng của Viện đến năm 2030, tầm nhìn 2045. 

Về hạ tầng, làm tốt quy hoạch phát triển hạ tầng chiến lược, các phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất của Viện. Về nguồn lực: Thực hiện tinh thần 5 rõ là: Rõ bài toán để nghiên cứu không xa rời thực tiễn phát triển; Rõ sản phẩm để không dừng lại ở công bố hay báo cáo; Rõ ứng dụng để kết quả nghiên cứu đi vào đời sống; Rõ hiệu quả để đo lường được tác động thực chất; Rõ đóng góp để thấy được kết quả, giá trị cụ thể đối với quốc gia.

Về nguồn nhân lực: Xây dựng đội ngũ nhà khoa học có trình độ cao, bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng; kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo và nghiên cứu, giữa lý luận và thực tiễn. Đẩy mạnh thu hút cộng đồng nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và tham gia sâu vào các mạng lưới khoa học toàn cầu.

Về quản trị: Chuyển mạnh từ “tư duy nhiệm vụ” sang “tư duy kết quả”; từ “làm nhiều” sang “làm trúng, làm đúng, làm đến nơi đến chốn”; từ “có hoạt động” sang “có sản phẩm cụ thể”; từ “có công trình” sang “có đóng góp lớn cho tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả quốc gia”. Đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý khoa học theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả trên nền tảng chuyển đổi số toàn diện; tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp, khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Về thị trường, cơ chế phối hợp, thương mại hóa kết quả nghiên cứu: Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học công nghệ theo hướng không chỉ là tăng số lượng công bố, mà là tăng tầm ảnh hưởng, tăng giá trị học thuật và tăng giá trị ứng dụng. Tập trung vào những vấn đề khoa học cơ bản, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược (như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ biển, công nghệ vũ trụ, dự báo thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu). 

Đẩy mạnh hiệu quả hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học; tăng cường liên kết “3 nhà”: Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp.

Đẩy mạnh khai thác, chuyển giao công nghệ, phát triển tài sản trí tuệ; hình thành các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, các mô hình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường, tạo giá trị gia tăng và đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế, xã hội đất nước.

Thủ tướng tin tưởng rằng, với truyền thống đoàn kết và sức sáng tạo vô hạn, Viện Hàn lâm sẽ tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới, xứng đáng là niềm tự hào của khoa học Việt Nam. Viện Hàn lâm sẽ luôn là nơi sản sinh, nuôi dưỡng và hội tụ những hào kiệt của thời đại mới - những hào kiệt chinh phục không phải thành lũy, mà là những đỉnh cao công nghệ; những hào kiệt góp phần giữ vững chủ quyền không chỉ bằng ý chí, mà bằng trí tuệ và sáng tạo.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Viện Hàn lâm

Nhân dịp này, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Viện Hàn lâm do có thành tích xuất sắc trong công tác, đóng góp vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Một số hình ảnh khác tại buổi làm việc: 

Toàn cảnh buổi làm việc

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính làm việc với Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần - Viện Các Khoa học Trái đất

Thủ tướng Phạm Minh Chính giao lưu với sinh viên Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH)

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm Phòng truyền thống Viện Khoa học vật liệu

Tặng quà các đồng chí nguyên lãnh đạo Viện Hàn lâm

Chụp hình lưu niệm

Nguồn: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

 Xử lý tin: Viện Hóa học

Bài viết khác: