Với vai trò là hai trụ cột nòng cốt của hệ thống khoa học và công nghệ quốc gia, đồng thời giữ trách nhiệm tiên phong trong việc tham gia góp ý, phản biện và hoàn thiện các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt trong định hướng phát triển nghiên cứu cơ bản gắn với mục tiêu làm chủ các công nghệ chiến lược, ngày 09/4/2026 tại Hòa Lạc – Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) cùng với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) phối hợp đồng tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy nghiên cứu cơ bản để làm chủ một số công nghệ chiến lược”. Sự kiện được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra giai đoạn hợp tác mới, mang tính chiến lược giữa hai trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu đất nước.
 
 hoithaodhqg2026 1

Toàn cảnh Hội thảo

Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo chủ chốt của hai đơn vị gồm GS.TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm; PGS.TS. Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội; cùng đại diện Ban Lãnh đạo Viện Hàn lâm, Ban Giám đốc ĐHQGHN, nguyên Lãnh đạo hai cơ quan, Thủ trưởng các đơn vị thành viên, trực thuộc cùng các chuyên gia, nhà khoa học của hai cơ quan. 

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn tăng tốc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải kiến tạo các cơ chế liên kết thực chất, hiệu quả giữa các trung tâm nghiên cứu và đào tạo hàng đầu, nhằm huy động và phát huy tối đa tiềm lực khoa học - công nghệ của quốc gia.

hoithaodhqg2026 2

GS.TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm; PGS.TS. Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội đồng chủ trì Hội thảo

Nghiên cứu cơ bản là nền tảng để làm chủ các công nghệ chiến lược

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy nhấn mạnh vào tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước và tầm quan trọng trong việc triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Ông khẳng định để làm chủ các công nghệ chiến lược và đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước trong dài hạn, thì điều quan trọng đó chính là duy trì và phát triển nghiên cứu cơ bản. Bộ Chính trị đã tin tưởng giao cho Viện Hàn lâm chủ trì xây dựng đề án quan trọng liên quan đến thúc đẩy nghiên cứu cơ bản để làm chủ một số công nghệ chiến lược. Sự phối hợp giữa Viện Hàn lâm và ĐHQGHN trong việc lấy ý kiến các nhà khoa học nhằm đảm bảo đề án có tính thực tiễn cao, tập hợp được trí tuệ của các chuyên gia đầu ngành. PGS.TS. Bùi Thế Duy nhấn mạnh, Hội thảo lần này không chỉ dừng lại ở việc góp ý cho đề án mà còn nhằm cụ thể hóa các quy định trong Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Giáo dục Đại học. 

hoithaodhqg2026 3

PGS.TS. Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, phát biểu khai mạc Hội thảo

PGS.TS. Bùi Thế Duy cho biết thêm, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định một trong những trụ cột phát triển thời gian tới là đầu tư cho nguồn nhân lực tinh hoa trong các lĩnh vực khoa học cơ bản như Toán học, Vật lý, Sinh học, Hóa học... Với quan điểm không chỉ dừng lại ở đào tạo, mà phải có cơ chế kết nối chặt chẽ từ lúc đào tạo đến khi sử dụng. Do đó rất cần thiết giữ chân các em giỏi nhất để bồi dưỡng thành các giảng viên, nghiên cứu viên, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh để trở thành những chuyên gia lâu dài cho đất nước. 

PGS.TS. Bùi Thế Duy bày tỏ sự tin tưởng, Hội thảo là tiền đề để thắt chặt hơn nữa cơ chế hợp tác giữa Viện Hàn lâm và ĐHQGHN. Một bên là thế mạnh về nghiên cứu, một bên là thế mạnh về đào tạo, hai đơn vị sẽ cùng nhau hiện thực hóa những nhiệm vụ chiến lược mà Đảng và Nhà nước giao phó.

Từ công bố quốc tế đến làm chủ công nghệ lõi

Trao đổi tại Hội thảo, GS.TS. Trần Hồng Thái khẳng định Đảng và Nhà nước đang đặt ra những yêu cầu chưa từng có đối với nền khoa học công nghệ nước nhà. Việc Ban Chấp hành Trung ương vừa ban hành quyết định để Viện Hàn lâm là một đơn vị của Ban Chấp hàng Trung ương Đảng, dưới sự lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư - là một minh chứng rõ nét: Khoa học của chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc công bố các bài báo quốc tế, mà sứ mệnh tối thượng phải nghiên cứu cơ bản để làm chủ bằng được các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi. Để làm được điều đó, không một tổ chức đơn lẻ nào có thể tự mình hoàn thành. Viện Hàn lâm tự hào sở hữu bề dày về nghiên cứu chuyên sâu, hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm và đội ngũ chuyên gia dạn dày kinh nghiệm. Trong khi đó, ĐHQGHN lại nắm giữ lợi thế khổng lồ về một hệ sinh thái học thuật đa ngành, linh hoạt và đặc biệt là nguồn tài nguyên vô giá: khối óc của hàng vạn sinh viên, nghiên cứu sinh tài năng. Sự kết hợp giữa hai đơn vị không phải là một phép cộng cơ học, mà phải là một khối liên kết hữu cơ, bắt buộc và mang tính sống còn để tạo ra sức mạnh đột phá cho hệ thống khoa học - công nghệ quốc gia.

hoithaodhqg2026 4

GS.TS. Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu tại Hội thảo

3 trụ cột chiến lược trong hợp tác Viện – Trường

Để cụ thể hóa mục tiêu, GS.TS. Trần Hồng Thái nhấn mạnh cần tập trung thảo luận vào 3 nhóm vấn đề trọng tâm:
 
Thứ nhất, về việc lựa chọn "điểm rơi" công nghệ chiến lược. Nguồn lực là hữu hạn, do đó không thể dàn trải. Đã đến lúc Viện Hàn lâm và ĐHQGHN phải cùng nhau kiến nghị Nhà nước giao phó những bài toán lớn mà thế giới đang giữ độc quyền để bước vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu; đó là những công nghệ phục vụ phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học biển để bảo vệ và khai thác tài nguyên; đó là trí tuệ nhân tạo và an toàn thông tin để bảo vệ không gian số quốc gia hay làm chủ nền tảng năng lượng nguyên tử và an toàn hạt nhân phục vụ phát triển bền vững. Đây chính là hướng tiêu chí để chúng ta lựa chọn công nghệ lõi.
 
Thứ hai, về cơ chế liên kết Viện - Trường thực chất. Đã đến lúc xóa nhòa ranh giới hành chính giữa Viện nghiên cứu và Trường đại học. Do đó, cần tập trung thảo luận việc thiết lập ngay các Phòng thí nghiệm dùng chung (Joint Labs). Ở đó, thiết bị của Viện Hàn lâm mở cửa đón nghiên cứu sinh của Đại học Quốc gia; và các nhà khoa học của Viện Hàn lâm sẽ đứng bục giảng, dẫn dắt các tài năng trẻ ngay từ giảng đường. Sự phân công vai trò trong hệ sinh thái này phải được cụ thể hóa bằng các hành động thực tiễn, chứ không chỉ nằm trên các biên bản ghi nhớ.
 
Thứ ba, về việc tháo gỡ điểm nghẽn "chấp nhận rủi ro" và "sở hữu trí tuệ". Nghiên cứu công nghệ lõi là một hành trình dài hạn, tốn kém và tỷ lệ rủi ro cực kỳ cao. Hai bên cùng tập trung thảo luận để cùng nhau có một cơ chế đầu tư khoa học đặc thù, ổn định dài hạn và trên hết là dám chấp nhận rủi ro. Đi kèm với đó, phải tạo ra đột phá về cơ chế sở hữu trí tuệ, phân chia lợi ích minh bạch giữa nhà khoa học, Viện/Trường và Nhà nước để thực sự giải phóng sức sáng tạo.
 
Chủ tịch Viện Hàn lâm tin tưởng mối quan hệ giữa hai bên sẽ bước vào kỷ nguyên phát triển thực chất. Ngay sau buổi làm việc, hai đơn vị thống nhất thành lập các Tổ công tác chung để xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, biến các ý tưởng chiến lược thành những dự án có sức lan tỏa cho nền khoa học nước nhà.
 
Trong khuôn khổ Hội thảo các đại biểu được lắng nghe tóm tắt dự thảo Nghị quyết; 03 báo cáo: Vai trò của nghiên cứu cơ bản trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia; Mô hình quốc tế về phát triển công nghệ chiến lược (EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga); Làm chủ công nghệ chiến lược thúc đẩy nghiên cứu cơ bản.
  
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng tập trung trao đổi, thảo luận các vấn đề như: Hoàn thiện logic phát triển hệ thống khoa học - công nghệ quốc gia; Xây dựng phương pháp và tiêu chí lựa chọn công nghệ chiến lược; Làm rõ vai trò và phân công chức năng giữa các chủ thể trong hệ sinh thái; Thiết lập cơ chế liên kết thực chất và bắt buộc giữa Viện nghiên cứu và Trường đại học; Hoàn thiện cơ chế đầu tư cho khoa học và công nghệ theo hướng dài hạn, ổn định và chấp nhận rủi ro; Tạo đột phá về cơ chế sở hữu trí tuệ và phân chia lợi ích; Rà soát, điều chỉnh hệ thống mục tiêu và chỉ tiêu; Đổi mới mô hình tổ chức triển khai Nghị quyết.
 
hoithaodhqg2026 5
Chụp hình lưu niệm cuối buổi Hội thảo
Nguồn: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
 

Bài viết khác: